we wzornikach i dualach zwykle pomijam akcenty

c /k/ a
Dotyczy wymowy litery c jak /k/ przed literą a w wyrazie bez limitu ilości sylab. Nie uwzględniam {C} czy to częściowy lub {P} pełny wzornik, ponieważ można się zorientować, że te dwie litery dotyczą wzornika częściowego. Taki prosty wzornik bez kropek oznacza, że litera c przed a wymawiana jak /k/ występuje w dowolnym miejscu wyrazu, na początku, w środku lub zakończeniu wyrazu. W takich wzornikach wymowy spółgłosek zwykle omijam zapis wymowy samogłoski, bo te samogłoski mogą być różnie wymawiane, jak krótkie lub długie.

cl /kl/...
...cl /kl/...
Dotyczy wymowy litery c jak /k/ przed literą l w wyrazie bez limitu ilości sylab. Taki wzornik z kropkami oznacza, że litera c przed l wymawiana jak /k/ występuje na początku i w środku wyrazu.

...i + s /ʒ/u...
Dotyczy wymowy litery s jak /ʒ/ w składzie isu w środku wyrazu.

s /s/ (poza składami: sce, sci, sch i sh)...

Dotyczy wymowy litery s na początku wyrazu poza składami, czyli wyrazami zaczynającymi się na sce, sci, sch i sh.

oznaczenia

zapis fonetyczny (IPA) ze słownika Oxford Learner’s Dictionaries: zapis IPA między //

{2+} = określa ilość sylab w których wzornik jest poprawny, np. w tym przypadku dwie oraz więcej
x {/ɡˈz/} = określa wymowę dualu, w tym przykładzie x jak dwa fonemy spółgłoskowe /ɡ/ oraz /z/
{C} = częściowy, czyli wzornik dotyczy części wyrazu, np. {C} samogłoska + sc /s/ i + spółgłoska oznacza, że dotyczy wyrazu z samogłoską przed sci i spółgłoską, np. fascinate /ˈfæsɪneɪt/ *. Używam, by nie dodawać zbyt dużo wzorników, szczególnie jeżeli wyraz może mieć pochodne z dodanymi przyrostkami
{F} = dotyczy wyrazów zwykle pochodzenia francuskiego
{NF} = nie dotyczy wyrazów pochodzenia francuskiego
{2+ NF} = wyrazy dwu lub więcej sylabowe; dotyczy wyrazów nie pochodzenia francuskiego
{P} = pełny, czyli wzornik dotyczy całego wyrazu, np. {P} spółgłoska / i + ire /aɪə(r)/ oznacza, że dotyczy wyrazów, które zawierają spółgłoskę + ire
{C P} = częściowy i pełny, czyli wzornik dotyczy całego wyrazu oraz fragmentu w innych wyrazach, np. {C P} samogłoska + cean /ʃn/, np. ocean /ˈəʊʃn/ * i cetacean /sɪˈteɪʃn/ *

NAmE = północnoamerykański angielski

oznaczenia kolorami

compose r /kəmˈpəʊzə(r) niebieksi: niewymawiana litera/y

inte rn ship /ˈɪntɜːn ʃɪp/ fioletowy: ziomki

o ccupation /ˌɒ kjuˈpeɪʃn/ żółty: bliźniacy

challenge /ˈ tʃælɪndʒ/ zielony: digrafy

b ee r /b ɪə(r)/ szary: wymowa dyftongu r kontrolowanego w brytyjskim angielskim



p = podmiot (dotyczy wszystkich osób liczby pojedynczej i mnogiej)

3 lp = trzecia osoba liczby pojedynczej

1 lm = pierwszaa osoba liczby mnogiej

does = operator; tu does

have/has = operator; tu have lub has w zależności od podmiotu

① + ing = bezokolicznik z doklejonym przyrostkiem -ing. Pisownia bezokolicznika może być modyfikowana, np. podowojenie ostatniej spółgłoski w wyrazi jednosylabowym składającym się z spółgłoski/spółgłosek + samogłoska + spółgłoska

① + es/s = bezokolicznik z doklejonym przyrostkiem -es lub -s. Pisownia bezokolicznika może być modyfikowana, np. jeżeli czasownik jest z zakończeniem na literę y, to zmieniamy y na i oraz dodajemy -es

② | + ed/d = druga forma czasonika nieregularnego (druga kolumna w tabeli czasowników nieregularnych) lub dotyczy czasowników regularnych z doklejonym przyrostkiem -ed lub -d. Pisownia bezokolicznika może być modyfikowana, np. jeżeli czasownik jest z zakończeniem na literę y, to zmieniamy y na i oraz dodajemy -ed

③ | + ed/d = trzecia forma czasonika nieregularnego (trzeciaa kolumna w tabeli czasowników nieregularnych) lub dotyczy czasowników regularnych z doklejonym przyrostkiem -ed lub -d. Pisownia bezokolicznika może być modyfikowana, np. jeżeli czasownik jest z zakończeniem na literę y, to zmieniamy y na i oraz dodajemy -ed

ogólny wzor strony biernej:

o cz = operator lub operatory ze wzoru zdania w stronie czynnej

to be: f cz cz = to be odmienione w formie (w sposób tożsamy z odmianą) czasonika w stronie czynnej
. „Lustrzane” to be – odmieniasz czasownik to be dokładnie w taki sposób, w jaki stał czasownik w zdaniu czynnym; np. jeśli był z końcówką -ing, dajesz being; jeśli w III formie (③), dajesz been). W stronie biernej czasu future simple jest po prostu be.



powszechne

digraf = dwie spółgłoski z przyporządkowanym fonemem, który nie jest tożsamy dla tych spółgłosek według uwzględnionych fonemów tych liter w szkicu wymowy litery
fonem bezdźwięczny = to po prostu określenie na spółgłoskę bezdźwięczną, czyli dźwięk litery lub liter między tym symbolem //, np.: f /f/, k /k/, p /p/, t /t/, ck /k/, ph /f/, th /θ/ [1]
fonem dźwięczny = to po prostu określenie na spółgłoskę dźwięczną, czyli dźwięk litery lub liter między tym symbolem //, np.: b /b/, d /d/, g /g/, l /l/, m /m/, n /n/, v /v/, ng /ŋ/, th /ð/ [2]
fonem samogłoskowy = wymowa charakterystyczna dla samogłoski, np.: litera a wymawiana jak /æ/
fonem spółgłoskowy = wymowa charakterystyczna dla spółgłoski, np.: litera b wymawiana jak /b/ fonem syczący = to po prostu określenie na spółgłoskę syczącą, czyli dźwięk litery lub liter między tym symbolem //, np.: spółgłoski syczące bezdźwięczne: ch /tʃ/, s /s/, sh /ʃ/, ss /s/, tch /tʃ/; spółgłoski syczące dźwięczne:...dg e /dʒ/, ...g e /dʒ/, ...g e /ʒ/, ...s e /z/, z /z/ [3]; [4]

autorskie

bliźniacy = dwie spółgłoski z przyporządkowanym fonemem tożsamym dla tych spółgłosek (czyli każda z tych spógosek może być wymawiana jak przypisany fonem do tyh dwóch spółgłosek); trzy spółgłoski z przyporządkowanym fonemem tożsamym dla pierwszej i pozostałych dwóch spółgłosek (ch) według uwzględnionych fonemów tej litery. Te pozostałe dwie spółgłoski (ch) same w sobie mogą być ziomkami lub digrafem, ale tak samo wymawiane jak pierwsza spółgłoska z tych trzech, stąd bliźniacy (autorska interpretacja)
dual = jedna spółgłoska wymawiana jak dwa dźwięki (fonemy) spółgłoskowe, np x jak /kʃ/
fragment lub skład = to część wyrazu składający się z więcej niż jednej litery i więcej niż jednego fonemu; połączenie dwóch lub więcej liter
opis ilościowy = w opisie statystycznym, czyli podział procentowy powszechności występowania wymowy danej litery lub liter: 95% - 100%, 75%-94%, 57%-74%, 44% - 56%, 15%-43%, 6%-14%, do 5%, w tym śladowej (do 1 %)
opis jakościowy = w opisie proste, czyli opis powszechności występowania wymowy danej litery lub liter: powszechne; 75% - 94% bardzo częste; 57% - 74% częste; 44% - 56% umiarkowane; 15% - 43% mniej częste; 6% - 14% rzadkie; do 5% wyjątkowe (w tym śladowej do 1%)
składnik = weryfikowane litery w kontekście wymowy jednego fonemu; ogólne określenie na ziomków, bliźniaków i digrafy
składowe = połączenie liter, które w jakiejś ilości wyrazów jest częścią składu, i w innych wyrazach jest składnikiem, np ch, niewymawiane h w składzie che i wymowa c jak /k/oraz składnik ziomki ch /ʧ/ w składzie che. W składowym dane litery mogą być wymawiane oddzielnie lub np. jako ziomki, np. w ng; wymowa między innymi: n jak /n/ oraz g jak /ʤ/ (przed e, i oraz y, n oraz g w oddzielnych sylabach) i ng jak ziomki /ŋ/ ( n oraz g w tej samej sylabie) . Oraz np. sch w składzie scho, niewymawiane h, s /s/, c /k/ oraz składnik sch /ʃ/ w weryfikacji trzech liter
zestaw = zawiera określoną literę / litery + samogłoska/i lub spółgłoska/i. Zestaw domyślnie jest częściowy, to znaczy dotyczy danego fragmentu wyrazu, czyli przed lub po fragmencie wyrazu są jeszcze inne litery. Jeżeli zestaw dotyczy całego wyrazu, to jest oznaczony {P}, czyli pełny ziomki = dwie spółgłoski z przyporządkowanym jednym fonemem tożsamym dla pierwszej z tych spółgłosek według uwzględnionych fonemów tej litery, czyli tożsamy z możliwymi fonemami tej litery niezależnie od miejsca, składu lub zestawu. Teoretyczne pominięcie drugiej spółgłoski modyfikuje wymowę pierwszej litery w określonym miejscu, składzie lub zestawie (autorska interpretacja)

niewymawiane r

W brytyjskim angielskim niewymawiana litera r przed spółgłoską i dźwiękiem spółgłoskowym oraz w zakończeniu wyrazu. Litera r niewymawiana w zakończeniach: w składzie quire i zestawie spółgłoska / i + ire oraz poza tym składem i zestawem zakończenie re w wielu wyrazach niewymawiane. [5].

Brytyjski angielski jest nierotyczny. Czyli niewymawiane r przed spółgłoską i dźwiękiem spółgłoskowym oraz w zakończeniu wyrazu, z tym, że można wymawiać r, jeżeli kolejny wyraz zaczyna się samogłoską lub słowo dźwiękiem samogłoskowym. Zwykle w Anglii, Walii, Australii, Nowej Zelandii i Afryce Południowej.

Dlatego w Oxford Learner's Dictionaries te r w zakoczeniu wyrazu jest w nawiasie, np. hear /hɪə(r)/. Rotyczny, czyli zwykle wymawiane r jest w amerykańskim, irlandzkim, kanadyjskim i szkockim angielskim. No, ale te zeszyty dotyczą brytyjskiego, nierotycznego angielskiego. wymawiane r

Z tym, że można wymawiać literę r, jeżeli kolejny wyraz zaczyna się samogłoską lub słowo dźwiękiem samogłoskowym [5]. Kolorem żółtym oznaczam tzw. /j/, /r/, /w/ łączące (zapisane indeksem górnym) i wymawiane /r/ oraz przyległe samogłoski. /r/ łączący

W brytyjskim angielskim może wchodzić fonem /r/ między słowami, z których pierwsze jest z zakończeniem fonemów: /ə/, /ɪə/ (...ea), /ɑ:/ (...ah) lub /ɔ:/ (...aw), a drugie zaczyna się fonemem samogłoskowym [5]. tzw. /j/ oraz /w/ łączące

W brytyjskim angielskim możemy dokleić dźwięk /j/ między słowami, z których pierwszy kończy się jednym z tych dźwięków: /iː/, /aɪ/, /eɪ/ oraz /ɔɪ/ a drugie zaczyna się dźwiękiem, który brzmi jak samogłoska (fonemem samogłoskowym) [6]. Te jak to określam /j/ łączący (fonem łączący) oznaczam aneksem górnym: ^j. Angielskie określenie to linking /j/, czyli łączący dźwięk /j/; łącznik fonetyczny /j/ występujące w connected speech /kəˈnektɪd spiːtʃ/, czyli w mowie łączonej; mowie płynnej. Jeżeli słowo kończy się dźwiekiem /uː/, a drugi zaczyna się dźwiękiem, który brzmi jak samogłoska (fonemem samogłoskowym), możemy dokleić dźwięk /w/ między tymi słowami [7]. Te jak to określam /w/ łączący (fonem łączący) oznaczam aneksem górnym: ^w.

przykad z /j/ łączącym i wymawianym r przykad z /w/ łączącym